Dodatkowa praca w Niemczech – kiedy nie można?

Wykonywanie dodatkowej pracy w Niemczech wykraczającej poza faktyczną pracę wydaje się normalne. W prawie niemieckim przekonanie to nie jest do końca słuszne, gdyż pracodawca, u którego jesteśmy głównie zatrudnieni, może zabronić nam pracy u innego pracodawcy. Kiedy to się stanie? Czy pracownikom zawsze przysługuje praca dodatkowa?

Niemieccy eksperci prawa pracy podkreślają, że w większości przypadków pracownicy mają prawo do podjęcia dodatkowej pracy. W tym przypadku prawo nie stwarza barier, a wszelkie ograniczenia nałożone przez pracodawcę w tym zakresie mogą zostać zakwestionowane.

Ogólny zakaz zawarty w umowie o pracę jakiejkolwiek dodatkowej działalności zarobkowej jest z mocy prawa uznawany za nieważny. Jest to uzasadnione, gdyż przepis taki naruszałby prawo do wolności zawodowej zapisane w art. 1 Konstytucji. Artykuł 12 Artykuł 1 Ustawy Zasadniczej.

To powiedziawszy, nie wszystkie formy dodatkowego zatrudnienia są a priori akceptowalne i pracodawcy mogą nałożyć pewne ograniczenia na konkretną dodatkową działalność, jeśli koliduje ona z podstawową pracą lub narusza inne ważne zasady.

Dodatkowa praca w Niemczech – kiedy zabroniona?

Dodatkowe zatrudnienie nie może mieć miejsca, jeżeli narusza uzasadnione interesy głównego pracodawcy. Dotyczy to również urzędników służby cywilnej, którzy podlegają szczególnym przepisom federalnej ustawy o służbie cywilnej i dodatkowym przepisom prawa pracy. Podobne zasady obowiązują w sektorze publicznym, a odpowiednie postanowienia zawarte są w odpowiednich układach zbiorowych.

W każdej z poniższych sytuacji pracodawca ma prawo zabronić pracownikowi podejmowania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy:

Klauzula o zakazie konkurencji

Pracodawcy mogą zabronić pracownikom współpracy z konkurencją lub angażowania się w działalność konkurencyjną we własnym imieniu. Dzieje się tak zgodnie z art. Artykuł 60 Kodeksu handlowego (HGB). Przykładem takiej sytuacji może być działalność pracownika w tej samej branży, który świadczy usługi dużej firmie będącej klientem głównego pracodawcy. Jeżeli jednak działalność skierowana jest wyłącznie do klientów indywidualnych, np. sąsiadów czy lokalnej piekarni, zakaz konkurencji już nie obowiązuje.

Zobacz także: Wiek emerytalny w Niemczech

Naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy

Zgodnie z Ustawą o czasie pracy (ArbZG) pracownik nie może pracować dłużej niż średnio 8 godzin na dobę i 48 godzin tygodniowo. Pracownik etatowy, który pracuje siedem i pół godziny dziennie, nie powinien podejmować się dodatkowej pracy wymagającej więcej niż dwóch godzin dziennie. Pracownicy muszą także mieć 11 godzin odpoczynku pomiędzy dniami pracy.

Przykładowo praca w barze lub dyskotece w godzinach nocnych może nie spełniać tego wymogu, dając pracodawcy podstawę do zakazania pracownikowi podejmowania dodatkowej pracy. Od reguły czasu pracy istnieją jednak wyjątki. Starsi pracownicy mogą być zwolnieni z przepisów ustawy o czasie pracy, zapewniając im większą elastyczność w zakresie godzin pracy. To samo dotyczy osób samozatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Teoretycznie pracownicy ci mogliby pracować przez całą noc, gdyby nie miało to wpływu na ich zdolności i zdrowie.

Zmniejszona wydajność pracy

Podejmowanie dodatkowych obowiązków zawodowych wykraczających poza podstawową pracę może mieć znaczący wpływ na produktywność i efektywność pracownika. Jest to szczególnie prawdziwe, gdy dodatkowe zadania są czasochłonne lub wymagające, co zwiększa obciążenie pracowników.

Często zdarza się, że pracownicy podejmujący się dodatkowych specjalistycznych zadań mają mniej czasu wolnego w swoim głównym miejscu pracy. Może to być spowodowane koniecznością pracy w niepełnym wymiarze godzin gdzie indziej lub po prostu chronicznym zmęczeniem. Jeżeli wystąpią obie sytuacje, pracodawca może zakazać dodatkowej pracy lub ograniczyć godziny pracy w taki sposób, aby pracownik mógł wykonywać swoje obowiązki w obu lokalizacjach bez szkody dla któregokolwiek z pracodawców.

Konflikty interesów związane z wykonywaną pierwotnie pracą

Jeśli Twoja dodatkowa praca stwarza konflikt interesów, Twój niemiecki pracodawca ma prawo poprosić Cię o zaprzestanie wykonywania dodatkowej pracy.

Przykładowo, gdy osoba zatrudniona na stanowisku pielęgniarki po wyjściu z pracy sprzedaje pochodne wyrobów tytoniowych (np. e-papierosy), prowadzi to do wyrzeczenia się przez nią pierwotnego zawodu poprzez podjęcie drugiej działalności zawodowej i odróżnienia tego zawodu od własnego. Wiarygodność pracodawcy zostaje nadszarpnięta, a społeczeństwo ma mniejsze zaufanie do jego pierwotnego zawodu.

Praca dodatkowa jest zabroniona w umowie o pracę

Ważne jest, aby w umowie o pracę uregulować dodatkowe kwestie pracownicze, zwłaszcza w przypadku osób zatrudnionych na część etatu. Wprowadza się zatem tzw. „obowiązek meldunkowy” dotyczący przekazywania przez pracownika dodatkowych informacji na temat stanowiska pracy, wraz z klauzulą ​​dającą pracodawcy prawo do wyrażenia zgody na podjęcie tej pracy.